2016-08-25
Krok w kierunku ADR-ów

W roku 2015 w Polsce wszczęto ponad 1,8 mln gospodarczych spraw sądowych. Tymczasem, jak pokazują statystyki, w krajach anglosaskich znacząca większość sporów gospodarczych kończy się ugodą wypracowaną w toku mediacji lub w postępowaniu arbitrażowym. W Polsce obie te instytucje wciąż nie są wystarczająco popularne, głównie dlatego, że nie znajdują uznania w oczach przedsiębiorców. Ustawodawca zdecydował się to zmienić.

Od 1 stycznia bieżącego roku zaczęły obowiązywać przepisy Ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów. W zamyśle przeprowadzone zmiany mają na celu upowszechnienie mediacji i arbitrażu w sprawach cywilnych poprzez wprowadzenie systemu usprawnień proceduralnych i organizacyjnych wpływających m.in. na czas i koszty postępowania.

Umocnienie pozycji mediatora

Po pierwsze, nowelizując istniejące przepisy regulujące mediacje ustawodawca położył nacisk na umocnienie pozycji mediatora. Mediator może teraz wspierać strony w formułowaniu propozycji ugodowych, a nawet wskazywać, na zgodny wniosek stron, sposób rozwiązania sporu. Mediatorom zagwarantowano prawo do zapoznania się z aktami sprawy niezwłocznie po przystąpieniu stron do mediacji, zwiększając tym samym poziom ich przygotowania do prowadzenia mediacji. Przy sądach okręgowych na terenie całego kraju utworzono listy stałych mediatorów, zawierające dane osobowe mediatorów oraz dodatkowo informacje o ich kwalifikacjach, tak aby stronom łatwiej było dokonywać wyboru. Pozostawiono przy tym swobodę stronom w wyborze osoby mediatora, zaś skorzystanie ze wskazanych list jest ich uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Rozszerzono też gwarancje poufności postępowania poprzez wprowadzenie obowiązku zachowania w tajemnicy faktów ujawnionych w toku mediacji nie tylko przez mediatora, ale również strony i wszelkie inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym.

Zmiany formalne w postępowaniu sądowym

Drugą grupą zmian w przepisach są zmiany obejmujące rozwiązania formalne w postępowaniu sądowym. I tak, elementem konstrukcyjnym pozwu składanego do sądu powszechnego stał się obowiązek informowania sądu, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu przed skierowaniem sprawy do sądu lub wskazania przyczyn niepodjęcia takich prób. Ważne jest, że przyczyny odstąpienia od próby polubownego rozwiązania sporu muszą być uzasadnione. Wykluczone zatem stało się stwierdzenie, że strona próby nie podjęła, gdyż nie widziała szans na zakończenie jej sukcesem. Co więcej, brak takiej informacji stanowi teraz tzw. brak formalny pozwu, w konsekwencji czego sądy zwracaj pozwy i zamykają sprawy bez rozstrzygnięcia.

Sędzia z kolei uzyskał możliwość wezwania stron do wzięcia udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym polubownych metod rozwiązywania sporów. Sąd może też skierować strony do mediacji na każdym etapie sprawy, a nie jedynie na jej początku, więcej niż jeden raz w toku tego samego postępowania. Jeśli zatem w ocenie sędziego prowadzącego postępowanie sądowe pojawi się szansa na zawarcie ugody, zaś strony potrzebują jedynie udziału osoby trzeciej występującej w roli mediatora, będzie uprawniony do wstrzymania postępowania i skierowania stron do mediacji.

Korzystniejsze regulacje kosztowe

Po trzecie wreszcie, zmiany objęły również elementy kosztowe postępowania mediacyjnego. I tak, koszty związane z prowadzeniem mediacji przedprocesowej, która nie przyniosła rezultatu, mogą być zaliczane do kosztów sądowych. Oznacza to, że jeśli któraś ze stron procesu w sposób rażący przyczyniła się do niepowodzenia prób polubownego rozwiązania sporu, powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów takiego postępowania w przypadku przegrania sporu. Wprowadzono ulgi finansowe w postaci zwolnienia od opłaty sądowej wniosku o zatwierdzenie ugody pozasądowej zawartej przed mediatorem oraz zwrotu całości uiszczonej opłaty sądowej stronom, jeśli do zawarcia ugody dojdzie jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy w pierwszej instancji.

Pozytywnym ruchem jest również wprowadzenie zasady, iż rozpoczęcie postępowania mediacyjnego przerywa bieg przedawnienia roszczeń, których mediacja dotyczy, jeśli strona której przysługuje roszczenie wniesie stosowny pozew w terminie trzech miesięcy od dnia zakończenia postępowania mediacyjnego.

Zmiany w postępowaniu postarbitrażowym

Ustawodawca, szukając sposobów na przekonanie przedsiębiorców do alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów, uprościł również przepisy dotyczące arbitrażu. Jednym z najważniejszych elementów sporów arbitrażowych jest bowiem możliwość wykonania rozstrzygnięcia wydanego przez sąd arbitrażowy. Nowelizacja uprościła i skróciła procedurę uzyskiwania uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczeń sądów arbitrażowych, ale również skarg o ich uchylenie. Stosowne postępowanie będzie jednoinstancyjne, termin na złożenie skargi o uchylenie został skrócony o 1/3, z trzech do dwóch miesięcy. Ujednolicono wreszcie przepisy dotyczące postępowań sądowych i arbitrażowych w zakresie upadłości przedsiębiorstw, które już nie oznaczają konieczności zakończenia wszczętych i nie ograniczają możliwości wszczynania nowych postępowań arbitrażowych z udziałem upadłych podmiotów.

Udogodnienia podatkowe

Co ciekawe, wprowadzono również korzystne rozwiązania w zakresie prawa podatkowego, aby zachęcić strony, a w szczególności przedsiębiorców, do polubownego rozwiązywania sporów. Omawiana ustawa wprowadza możliwość rozliczania faktury korygującej i innych dokumentów korygujących w zakresie korekty przychodu oraz kosztów uzyskania przychodów (korekta podstawy opodatkowania w PIT i CIT) w bieżącym okresie rozliczeniowym.

Konkludując…

Opisane nowelizacje są tylko jednym z wielu kroków, jakie należy wykonać, aby zbliżyć się do skuteczności modelu mediacji i arbitrażu osiągniętego w krajach anglosaskich. Czy przyniesie to oczekiwany skutek, pokaże przyszłość. Ale żeby wygrać wyścig, trzeba zrobić pierwszy krok.



 




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Piszemy o zaletach arbitrażu i przewagach ADR-ów nad postępowaniami sądowymi. Omawiamy podstawowe instytucje stosowane w arbitrażu, a nieznane postępowaniom sądowym. Wskazujemy potencjalne problemy w relacji arbitraż - sąd powszechny. Śledzimy i komentujemy bieżące aktywności legislacyjne dotyczące ADR-ów. Zachęcamy do korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zapraszamy do dyskusji.

O autorach
Archiwum
2017
Tagi
Polecane strony

W tym miejscu gromadzimy linki do ważnych instytucji oraz innych ciekawych stron związanych z tematyką alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zobacz

Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję