2016-08-17
Wyrok sądu arbitrażowego to jeszcze nie koniec, czyli jak bronić się przed egzekucją po przegranej w arbitrażu?

Część przedsiębiorców działających na rynku polskim decyduje się na wprowadzenie do zawieranych umów zapisu na sąd polubowny. Powierzenie rozstrzygania sporów sądownictwu arbitrażowemu niesie niewątpliwie wiele korzyści, jest jednak nierozerwalnie związane z koniecznością podejmowania szeregu czynności także po uzyskaniu ostatecznego orzeczenia - tak w przypadku wygranej, jak i przegranej. Jakie czynności musi zatem wykonać strona sporu, gdy zapadnie już wyrok sądu polubownego?

Perspektywa wygranego

Ostateczny wyrok sądu arbitrażowego nie oznacza jeszcze, że jest on wykonalny i może być przedmiotem egzekucji w drodze postępowania komorniczego. Zwycięzca sporu, aby móc „przymusić” przegranego do wykonania wyroku, musi jeszcze uzyskać stwierdzenie wykonalności wyroku wydanego przez sąd polubowny. Oczywiście dotyczy to tylko strony, która dochodziła roszczenia - ta bowiem, która broniła się przed nieuzasadnionym powództwem, nie podejmuje zwykle dalszych działań.

Instytucją właściwą jest w tym przypadku sąd powszechny, który byłby właściwy do rozpoznania sporu, gdyby nie zapis na sąd polubowny, czyli sąd powszechny, do którego trafiłby pozew, jeśli strony nie zdecydowałyby się na arbitraż.

Kodeks postępowania cywilnego wytycza drogę, jaką podążać musi strona chcąca uzyskać stwierdzenie wykonalności takiego orzeczenia, a w konsekwencji doprowadzić do nadania mu klauzuli wykonalności. W tym specyficznym postępowaniu klauzulowym wnioskodawca zobowiązany jest spełnić szereg wymogów formalnych, takich jak dołączenie oryginału lub poświadczonej przez sąd polubowny kopii wyroku oraz oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii zapisu na sąd polubowny, a także ewentualnie tłumaczenie obu dokumentów na język polski. Sąd powszechny bada z kolei, czy spór, którego dotyczy wyrok, może być poddany pod rozstrzygnięcie sądownictwa polubownego oraz czy uznanie lub wykonanie wyroku nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w RP (klauzula porządku publicznego). Wygrana strona może wystąpić ze stosownym wnioskiem niezwłocznie po uzyskaniu orzeczenia sądu polubownego, zaś po stwierdzeniu jego wykonalności przez sąd powszechny może udać się do komornika i egzekwować zasądzone mu roszczenie.

Strona, przeciw której zasądzono roszczenie, dowiaduje się o nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi sądu polubownego przy okazji pierwszej czynności egzekucyjnej podjętej przez komornika i przysługuje jej szereg możliwości.

Perspektywa przegranego

A co, jeśli pozwany przegrał spór przed sądem arbitrażowym i zobowiązany jest do zapłaty? Czy i jeśli tak, to w jaki sposób może dalej bronić się przed roszczeniami powoda?

Stronie przegranej przysługuje szereg instytucji powstrzymujących wygranego od egzekucji wyroku sądu polubownego, a należą do nich m.in. skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego, wniosek o wstrzymanie wykonalności tego wyroku, czy wniosek o odroczenie rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego i nadanie mu klauzuli wykonalności.

Skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego

Przepisy polskiego Kodeksu postepowania cywilnego przewidują tryb weryfikacji prawidłowości orzeczeń sądów polubownych. Każda ze stron postępowania przed sądem polubownym uprawniona jest do wniesienia skargi o uchylenie wyroku takiego sądu do sądu powszechnego. Tryb ten nie stanowi jednak formy badania merytorycznego wydanego orzeczenia, w szczególności nie jest to forma kontroli instancyjnej. Istotą jest badanie, czy w toku postępowania arbitrażowego nie doszło do ograniczenia którejkolwiek ze stron prawa do obrony, czy zapis na sąd polubowny był prawidłowy oraz czy sam wyrok nie narusza podstawowych zasad porządku prawnego obowiązującego w Polsce.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje dodatkowo, że w toku rozpoznania skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego sąd powszechny może – na wniosek strony lub z urzędu – zdecydować o wstrzymaniu wykonania takiego wyroku do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wszczętego skargą. Problem jednak polega na tym, że termin na wniesienie skargi to 3 miesiące od dnia doręczenia stronie orzeczenia wydanego przez sąd arbitrażowy. Zważywszy zaś, że skarga taka jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i z istoty skomplikowanym merytorycznie pismem, rzadko się zdarza, by strony wszczynały takie postępowanie wcześniej niż przypisany termin. To z kolei oznacza, że należność objęta wyrokiem może być już w całości wyegzekwowana.

Trzeba zatem działać wcześniej, w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi sądu arbitrażowego.

Wniosek o odroczenie rozpoznania sprawy

Zazwyczaj pozwany dowiaduje się o stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego przez sąd powszechny w chwili dokonania przez komornika pierwszej czynności egzekucyjnej. Jest to moment stosunkowo późny, w szczególności w przypadkach klasycznych sporów gospodarczych, gdzie roszczenie ma charakter pieniężny, zaś egzekucja oznacza zajęcie środków na rachunkach bankowych przedsiębiorcy lub jego wierzytelności, nieruchomości, ruchomości, etc. Od daty doręczenia zawiadomienia o pierwszej czynności komorniczej biegnie termin na wniesienie zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności. Można jednak zareagować wcześniej. Przegrana strona jest bowiem stroną postępowania o nadanie wyrokowi sądu polubownego klauzuli wykonalności i choć sąd nie zawiadamia jej o wszczęciu takiego postępowania, może podejmować w jego toku różne działania. Przede wszystkim jednak konieczne jest monitorowanie wpływu potencjalnego wniosku do właściwego sądu powszechnego.

Kiedy już strona przegrana będzie miała wiedzę o toczącej się sprawie, uprawniona jest do złożenia wniosku o odroczenie rozpoznania sprawy do czasu zakończenia postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego. Warunkiem skuteczności takiego działania jest jednak znów wniesienie wspomnianej skargi, czyli najczęściej podjęcie działań szybciej, niż wynika to z przepisów kodeksu, tj. przed upływem wyznaczonego ku temu terminu.

Podkreślenia wymaga, że na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. Sąd jednak doręczy stronie wygranej tytuł egzekucyjny, stanowiący podstawę do wszczęcia egzekucji, bez względu na wpływ zażalenia. W konsekwencji niezależnie od toku postępowania zażaleniowego strona wygrana będzie mogła zainicjować postępowanie egzekucyjne i domagać się zajęcia aktywów swojego dłużnika.

Wnioski

Strona, która przegrała w sądzie polubownym i jest zobowiązana do zapłaty, pomimo prawomocności wyroku sądu arbitrażowego ma możliwości podejmowania dalszej obrony. Aby to jednak skutecznie czynić, musi liczyć się z koniecznością szybkiego działania, znacznie szybszego niż mogłoby to wynikać z właściwych przepisów postępowania.

Przede wszystkim konieczne jest bowiem stałe monitorowanie wpływu potencjalnego wniosku o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego, składanego przez stronę wygraną oraz pilne przygotowanie skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego. Dodatkowo, w przypadku wszczęcia postępowania klauzulowego przez stronę przeciwną, złożenie wniosku o odroczenie rozpoznania sprawy do czasu zakończenia postępowania ze skargi. Jeśli zaś to nie poskutkuje, złożenie w postępowaniu skargowym wniosku o wstrzymanie wykonalności wyroku sądu polubownego.

Opisane czynności winny być przemyślane i zsynchronizowane w czasie, szczególnie że możliwa jest sytuacja, gdy postępowania klauzulowe i skargowe toczyło się będzie w różnych sądach powszechnych.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Piszemy o zaletach arbitrażu i przewagach ADR-ów nad postępowaniami sądowymi. Omawiamy podstawowe instytucje stosowane w arbitrażu, a nieznane postępowaniom sądowym. Wskazujemy potencjalne problemy w relacji arbitraż - sąd powszechny. Śledzimy i komentujemy bieżące aktywności legislacyjne dotyczące ADR-ów. Zachęcamy do korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zapraszamy do dyskusji.

O autorach
Archiwum
2018
Tagi
Polecane strony

W tym miejscu gromadzimy linki do ważnych instytucji oraz innych ciekawych stron związanych z tematyką alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zobacz

Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję