2016-09-20
Czy brak przedsądowych prób ugodowego zakończenia sporu może być podstawą zwrotu pozwu?

Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego wprowadzone nowelą z 10 września 2015 roku, które weszły w życie 1 stycznia 2016 roku, zgodnie z zamysłem ustawodawcy miały zmotywować zwaśnione strony do korzystania z dobrodziejstw alternatywnych metod rozwiązywania sporów. Pierwsze miesiące stosowania znowelizowanych przepisów pokazują jednak, że zamierzony efekt może nie zostać osiągnięty. Mimo bowiem założeń wprowadzenia nowych rozwiązań, którymi było zachęcenie stron do korzystania z postępowania mediacyjnego - nie zaś zmuszanie ich do wykorzystania dodatkowej, często nieakceptowanej drogi rozwiązywania sporów - praktyka zdaje się temu przeczyć. 

Prowadzenie mediacji jako element konstrukcyjny pozwu

Znowelizowane przepisy już na etapie przedsądowym nakładają na strony obowiązek podjęcia próby ugodowego rozwiązania zaistniałego pomiędzy nimi sporu. Brzmienie art. 187 § 1 pkt 3 K.p.c. wskazuje, że każdy pozew składany w sądzie po dniu 1 stycznia 2016 roku jako przesłankę formalną jego przyjęcia do rozpoznania musi zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu jego rozwiązania, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn takiego stanu rzeczy.

Jawi się pytanie, co się stanie w przypadku niespełnienia tej przesłanki?

 Otóż, jak zapisano w uzasadnieniu do wprowadzenia omawianych przepisów:

Zgodnie z tym założeniem brak informacji o działaniach związanych z polubownym rozwiązaniem sporu na etapie przesądowym nie zostanie obarczony sankcją zwrotu pozwu. Ponieważ brak informacji o skorzystaniu z polubownych metod rozwiązania sporu nie uniemożliwia nadania sprawie dalszego biegu, przewodniczący nie będzie wzywał powoda do uzupełnienia braków formalnych pozwu, a także nie będzie mógł zastosować sankcji zwrotu pozwu – zgodnie z brzmieniem przepisu art. 130 § 1 k.p.c.” (tak: uzasadnienie do projektu noweli, druk Sejmowy 3432 z 22 maja 2015 roku).

Tak zaś wygląda praktyka >> Zobacz wezwanie do usunięcia braków formalnych pozwu pod rygorem zwrotu

Problemy interpretacyjne – pytania i problemy dowodowe

Komentowany przepis rodzi problemy interpretacyjne. Po pierwsze, pojawia się pytanie, jakie czynności podjęte przez stronę na etapie przedprocesowym uznane zostaną za odpowiednią próbę rozwiązania sporu. Niewątpliwie taki charakter będzie miało skierowanie do drugiej strony propozycji poddania sprawy mediacji. Bez wątpienia również wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, przewidziany przepisami art. 185 i nast. K.p.c. za taką próbę będzie można uznać. Co jednak z wezwaniem do zapłaty, w którym strona zgłaszająca roszczenie zażąda zapłaty należności, wyznaczy swojemu dłużnikowi ku temu stosowny termin i wskaże sposób kontaktu, w razie wątpliwości co do zgłoszonego roszczenia? Czy takie pismo będzie już stanowiło próbę pozasądowego rozwiązania sporu?

Idąc dalej, jeśli strony podjęły rozmowy w celu załatwienia sprawy przed rozpoczęciem postępowania sądowego, lecz mimo prób nie doszło do konsensusu, jakie dowody na tę okoliczność należy wskazać w postępowaniu sądowym? Czy samo oświadczenie powoda wystarczy, by przekonać sąd o spełnieniu wymogu formalnego pozwu, czy też konieczne będzie dowodzenie tych okoliczności dokumentami? A co z dowodem z zeznań świadków? Z jednej strony trudno sobie wyobrazić, by sądy dawały prym jednym środkom dowodowym (dokumentom), obniżając jednocześnie rangę innych (zeznania świadków). Z drugiej jednak, przesłuchanie świadka może nastąpić dopiero w toku postępowania zainicjowanego pozwem, ten zaś nie zostanie przez sąd zwrócony dopiero po przeprowadzeniu stosownej analizy co do spełnienia przez powoda przesłanek formalnych jego przyjęcia.

Na koniec wreszcie, co w sytuacji, gdy nie podjęto prób rozwiązania sporu przed wytoczeniem powództwa? Przepisy dopuszczają możliwość wytoczenia powództwa bez uprzedniej próby ugodowego zakończenia sporu, jednakże wymagają wskazania przyczyn odstąpienia od takiej próby. Brzmienie przepisu art. 187 § 1 pkt 3 K.p.c. wyklucza możliwość użycia przez powoda kolokwialnego stwierdzenia „nie, bo nie”. Musi on bowiem uzasadnić, dlaczego próby nie podjęto. Tu jawi się pytanie o swobodę oceny takiego uzasadnienia przez sąd. Co dla jednych jest bowiem uzasadnioną przyczyną niepodjęcia przedprocesowych rozmów ugodowych, dla innych może być brakiem spełniania przesłanki formalnej pozwu.

Jak radzić sobie z problemem?

Nowe regulacje dotyczące alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów są wciąż bardzo młode, dlatego też nie ma jeszcze wypracowanej jednolitej praktyki sądowej w zakresie ich stosowania. W konsekwencji, strony nie do końca wiedzą, czego mogą się spodziewać ze strony sądu. Istnieje bowiem pokusa, że sędziowie, których referaty pękają w szwach, będą zwracali pozwy, negatywnie oceniając przedstawiony w tym zakresie materiał dowodowy i uznając, że formalna przesłanka przeprowadzenia próby ugodowego zakończenia sporu nie została spełniona, inni zaś, opierając się o analogiczną argumentację, pozew przyjmą. Taka sytuacja, obok olbrzymiej liczby nowych regulacji prawnych tworzonych co roku przez polskiego ustawodawcę, dodatkowo wzmaga zjawisko braku pewności obywatela wobec prawa.

Aby poradzić sobie z nowymi regulacjami, strona sporu, która planuje wytoczenie powództwa, winna podjąć działania zmierzające do ugodowego zakończenia sprawy, a przy tym zadbać by działania te zostały udokumentowane. Nie jest zatem konieczne występowanie na drogę mediacji – choć zachętą właśnie do takiego zachowania są znowelizowane przepisy – czy formalną drogę zawezwania do próby ugodowej. Wystarczy, by strona wystosowała do swojego przeciwnika pismo zgłaszające jej roszczenia i wskazała w nim realny termin na udzielenie odpowiedzi, bądź zaprosiła do rozmów. Brak odpowiedzi w wyznaczonej dacie, bądź oświadczenie, że przeciwnik nie widzi możliwości zawarcia ugody, winno być wystarczającym dowodem na podjęcie odpowiedniej próby. Ważnym jest, by okoliczność podjęcia próby polubownego zakończenia sporu była możliwa do udowodnienia, dlatego uzyskanie stosownego oświadczenia na piśmie jest wskazane. Brak reakcji strony przeciwnej powinien być traktowany w taki sam sposób.

Jest światełko w tunelu

W ostatnich tygodniach pojawił się pierwszy wyrok, który może być uznany za tzw. „światełko w tunelu”. Sąd Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. (I ACz 823/16) stwierdził, że niepodjęcie próby przedsądowego, ugodowego załatwienia sprawy nie jest przesłanką umożliwiającą sądowi zwrot pozwu. To dobre rozstrzygnięcie katowickiej apelacji, odpowiadające założeniom ustawodawcy.

Pomimo tego, obecnie jeszcze nie zalecamy pomijania elementu wykazania prowadzenia pozasądowych prób rozwiązania sporu w treści pozwu.

Po pierwsze bowiem wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach ma charakter jednostkowy, a zatem trudno mówić o ukształtowanej linii orzeczniczej. Po drugie, sąd – w braku stosownej informacji w treści pozwu – będzie wzywał do uzupełnienia braków tego pisma procesowego, co w konsekwencji prowadziło będzie do przedłużenia postępowania. Po trzecie wreszcie, jeśli trafimy na sąd posiadający odmienne zdanie od prezentowanego we wskazanej sprawie w Katowicach, konieczne będzie prowadzenie postępowania zażaleniowego na postanowienie o zwrocie pozwu, a to wiąże się z dodatkowym czasem i kosztami, których wszystkie strony próbują uniknąć.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Piszemy o zaletach arbitrażu i przewagach ADR-ów nad postępowaniami sądowymi. Omawiamy podstawowe instytucje stosowane w arbitrażu, a nieznane postępowaniom sądowym. Wskazujemy potencjalne problemy w relacji arbitraż - sąd powszechny. Śledzimy i komentujemy bieżące aktywności legislacyjne dotyczące ADR-ów. Zachęcamy do korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zapraszamy do dyskusji.

O autorach
Archiwum
2017
Tagi
Polecane strony

W tym miejscu gromadzimy linki do ważnych instytucji oraz innych ciekawych stron związanych z tematyką alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zobacz

Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję