2017-06-01
Arbitraż krok po kroku [1]

Jak poddać spór pod rozstrzygnięcie sądu polubownego? Co jest ważne? Na co zwracać uwagę? Dziś rozpoczynamy serię wpisów „Arbitraż krok po kroku”, w której co tydzień będziemy dostarczali Wam, Drodzy Czytelnicy, praktycznych porad i uwag dotyczących procedury rozstrzygania sprawy przez sąd arbitrażowy. Życzę udanej lektury i zachęcam do zadawania pytań.

Maciej Jóźwiak

ODCINEK 1: Zawarcie klauzuli arbitrażowej

Poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wymaga umowy stron. W umowie tej należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny (umowa, relacja handlowa, itp.), z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. Jest to tzw. zapis na sąd polubowny. Dopiero zawarty w umowie zapis umożliwia stronom rozstrzygnięcie sporu w drodze arbitrażu. Oczywiście możliwe jest również poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego, pomimo iż sama umowa nie zawiera takiego zapisu. Wymaga to jednak konsensusu stron w momencie wystąpienia samego konfliktu, to zaś zdarza się niezwykle rzadko. Dlatego, jeśli strony chcą w przypadku sporu zastosować postępowanie przed sądem polubownym, ważnym jest, aby pomyśleć o tym na etapie zawierania umowy. Strony mogą zdecydować, że sądem polubownym, przed którym będzie toczył się potencjalny spór, będzie stały sąd arbitrażowy. Alternatywą jest zaś arbitraż ad hoc.

Arbitraż stały polega na poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie sądowi polubownemu działającemu przy istniejącej instytucji, krajowej lub międzynarodowej (np. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie, czy Sąd Arbitrażowy przy International Chamber of Commerce w Paryżu). Postępowanie arbitrażowe odbywa się wówczas według regulaminu funkcjonującego w wybranym stałym sądzie polubownym. Jeżeli strony nie postanowią inaczej, będą związane regulaminem obowiązującym w dacie zawarcia przez nie zapisu na sąd polubowny. Dlatego też przed podjęciem decyzji warto zapoznać się z regulaminem sądu, na który zapis chcemy się zdecydować. Tym bardziej, że część przepisów regulaminów przewiduje możliwość ich modyfikacji przez strony wedle ich preferencji („Jeśli strony nie postanowią inaczej…”), inne zaś obowiązują bezwzględnie.

W przypadku arbitrażu ad hoc sąd polubowny powołany jest do rozstrzygnięcia określonego sporu. Ten rodzaj arbitrażu daje stronom zazwyczaj szersze możliwości kształtowania postępowania. Strony mogą swobodnie ustalić liczbę arbitrów i tryb ich wyboru, miejsce arbitrażu, język, ilość instancji, czy dopuszczalność danego rodzaju dowodów w postępowaniu. Dopiero w przypadku, gdy strony nie dokonają wyboru co do danej kwestii, a umowa rządzona jest prawem polskim i postępowanie arbitrażowe ma odbyć się w Polsce, zastosowanie znajdą przepisy Kodeku postępowania cywilnego. Dla przykładu, w sytuacji gdy strony nie określą w umowie liczby arbitrów, sąd polubowny powołuje się w składzie trzech arbitrów.

W przypadkach reżimu prawnego lub miejsca arbitrażu innego niż Polska, wybór arbitrażu ad hoc powoduje zastosowanie UNCITRAL Model Law, czyli modelowego prawa w zakresie postępowań arbitrażowych, przygotowanego przez United Nations Commission on International Trade Law.

Decydując się na arbitraż ad hoc, strony nie tracą możliwości skorzystania z zasad regulaminów stałych sądów polubownych, a więc nadal mogą postanowić, że pewnymi odstępstwami zastosowanie będzie miał regulamin danego stałego sądu polubownego. Ta metoda wymaga jednak od stron większego zaangażowania w przygotowanie zasad prowadzenia sporu przed sądem polubownym.  

Zapis na sąd polubowny powinien być sporządzony na piśmie. Nie oznacza to jednak, że musi to być klasyczna umowa, odręcznie podpisana przez obie strony. Nie jest także konieczne, aby umowa stron w przedmiocie zapisu na sąd polubowny zawarta została w jednym dokumencie. Zapis na sąd polubowny zawarty może być w pismach stron, które między sobą wymieniły, lub też w oświadczeniach złożonych przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość, które pozwalają utrwalić teść tych oświadczeń, a więc mogą to być na przykład e-mail. Niektórzy przedstawiciele doktryny twierdzą nawet, że wystarczający jest sms.

Należy mieć na względzie, że bezskuteczne będą wszelkie postanowienia zapisu na sąd polubowny, które naruszałyby zasadę równości stron, w szczególności zaś uprawniające wyłącznie jedną ze stron do wytoczenia powództwa przed sądem polubownym nie przewidując takiej możliwości dla drugiej strony. Nieważna będzie również taka klauzula, która dotyczyła będzie sporu, w którym nie można zawrzeć ugody. Wszelkie zatem sprawy, w których sąd powszechny wydałby wyrok prawnokształtujący, tj. taki, który tworzy prawo, a nie deklaruje czy ono istnieje, czy nie, wyłączone są spod możliwości rozstrzygania na drodze postępowania polubownego. Przykładem może być postępowanie w przedmiocie uznania za zmarłego.

Na koniec, klauzule zapisu na sąd polubowny często nazywane są „midnight clause” (klauzula o północy). Dzieje się tak dlatego, że strony, negocjując kontrakt, zostawiają kwestię rozstrzygania potencjalnych sporów na sam koniec negocjacji. Kiedy już niemal gotowy kontrakt leży na stole, a strony są bliskie złożenia swoich podpisów i rozpoczęcia korzystnej dla wszystkich współpracy, mało kto myśli o ewentualnych konfliktach. To niestety jest przyczyną licznych błędów w klauzulach lub nieroztropnych decyzji dotyczących wyboru instytucji arbitrażowej.

Pamiętajmy zatem, warto dmuchać na zimne! Dobra klauzula arbitrażowa to mniej problemów w sytuacji podwyższonego stresu związanego z zaistniałym sporem.

Anna Kasnowska




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Piszemy o zaletach arbitrażu i przewagach ADR-ów nad postępowaniami sądowymi. Omawiamy podstawowe instytucje stosowane w arbitrażu, a nieznane postępowaniom sądowym. Wskazujemy potencjalne problemy w relacji arbitraż - sąd powszechny. Śledzimy i komentujemy bieżące aktywności legislacyjne dotyczące ADR-ów. Zachęcamy do korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zapraszamy do dyskusji.

O autorach
Archiwum
2017
Tagi
Polecane strony

W tym miejscu gromadzimy linki do ważnych instytucji oraz innych ciekawych stron związanych z tematyką alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zobacz

Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję