2017-06-09
Arbitraż krok po kroku [2]

Kontynuujemy nasz cykl wpisów „Arbitraż krok po kroku”, w których odnosimy się do praktycznych kwestii związanych z procedurą rozstrzygania spraw przez sąd arbitrażowy. Dzisiaj skupimy się na bardzo istotnej kwestii, jaką jest wybór arbitra. Jak zawsze zapraszamy do interakcji. Ciekawi jesteśmy Państwa opinii i doświadczeń w tym temacie.   

ODCINEK 2: Wybór arbitrów

Wybór arbitra to jedno z podstawowych i najważniejszych uprawnień stron w postępowaniu arbitrażowym. Uprawnienie to odróżnia postępowanie przed sądem polubownym od standardowego postępowania sądowego. W tym drugim strona nie ma bowiem żadnego wpływy na osobę lub osoby, które zasiądą w składzie orzekającym.

Strony, poddając swój spór pod rozstrzygnięcie sądowi polubownemu, decydują w pierwszej kolejności o liczbie arbitrów. Zazwyczaj wybór ten dotyczy 1 lub 3 arbitrów. W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu – czyli wysokość dochodzonego roszczenia – nie jest wysoka, zazwyczaj, z uwagi na wolę ograniczenia kosztów, strony decydują o zaangażowaniu jednego arbitra. Z kolei w sprawach, w których do rozstrzygnięcia jest spór o dużej wartości lub skomplikowanym charakterze, decyzja pada na trzyosobowy panel arbitrów. Zdarzają się również panele pięcioosobowe, ale są one raczej rzadkością.

Trzeba przy tym pamiętać, że jeśli spór rozstrzygany jest przez stały sąd arbitrażowy, to zasady wyboru liczby arbitrów są zazwyczaj przewidziane regulaminem tego sądu. I tak, dla przykładu, Regulamin Arbitrażowy Sądu Arbitrażowego przy KIG w Warszawie wskazuje, że spór rozstrzygany jest przez jedynego arbitra, jeśli strony tak postanowiły, albo jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 40 000 zł. Z kolei zasadą postępowania przed Sądem Arbitrażowym Lewiatan, przewidzianą w Regulaminie tegoż sądu, jest orzekanie w sprawach przez panel 3 arbitrów. Odstępstwo od tej zasady możliwe jest wyłącznie na zgodne życzenie stron postępowania.

Tryb wyboru arbitra również jest uzależniony od rodzaju postępowania arbitrażowego dokonanego przez strony. Jeśli strony poddały spór pod rozstrzygnięcie stałego sądu arbitrażowego, wybór nastąpi zgodnie z regulaminem tego sądu. Jeśli zaś strony zdecydują się na arbitraż ad hoc zastosowanie znajdą przepisy UNCITRAL oraz polskiego Kodeksu postępowania cywilnego.

Poniżej zajmę się jedynie drugim ze wskazanych przypadków.

Zasadą jest, że strony mogą uzgodnić sposób powołania arbitrów. Jeżeli jednak nie zdecydują się poczynić takich uzgodnień, arbitrzy wybrani zostaną zgodnie z trybem określonym przepisami.

I tak, jeżeli sprawa ma zostać rozpoznana przez sąd polubowny składający się z nieparzystej liczby arbitrów (3, 5, itd.), każdej ze stron przysługuje możliwość wyboru takiej samej liczby arbitrów, którzy następnie powołają arbitra przewodniczącego. Jeżeli jedna ze stron wezwie drugą do powołania arbitra lub arbitrów, a ta nie uczyni tego w terminie miesiąca od dnia otrzymania wezwania – arbiter lub arbitrzy powołani zostaną na wniosek którejkolwiek ze stron.

Taka sama sytuacja będzie miała miejsce w przypadku, gdy arbitrzy powołani przez strony nie wyznaczą arbitra przewodniczącego w terminie miesiąca od daty otrzymania powołania.

W sytuacji, gdy sprawa ma być rozpoznana przez jedynego arbitra, a strony nie dokonały wyboru arbitra w terminie miesiąca od dnia, w którym jedna ze stron zwróciła się o wspólne jego powołanie, arbitra powoła sąd powszechny na wniosek którejkolwiek ze stron.

Z kolei, jeżeli sprawa miałaby być rozpoznawana przez parzystą liczbę arbitrów – co oczywiście jest dopuszczalne, ale z uwagi na potencjalne kłopoty z jednomyślnością rozstrzygnięcia raczej rzadkie – każda ze stron powołuje równą ich liczbę, a powołani arbitrzy wybierają spośród swojego grona arbitra przewodniczącego.

Na koniec jeszcze dwa słowa na temat kwalifikacji arbitra.

Często spotykam się z przeświadczeniem, że arbitrem w postępowaniu przed sądem polubownym musi być prawnik. Nic bardziej mylnego. Osoba pełniąca funkcję arbitra powinna być przede wszystkim bezstronna i niezależna. To te cechy gwarantują, że sprawa zostanie prawidłowo rozstrzygnięta. Niejednokrotnie zdarza się, że lepiej rolę arbitra spełni osoba posiadająca doświadczenie na określonym rynku lub wiedzę merytoryczną, a nawet specjalistyczną w określonej dziedzinie. Dlatego często w panelach arbitrażowych można spotkać np. inżynierów czy ekonomistów. Wszystko zależało będzie bowiem od charakteru sprawy i osi sporu. Nie ma bowiem sensu powoływać prawnika, aby przesądził, czy np. obiekt budowlany został wykonany zgodnie ze sztuką.

Analogicznie, w przypadku braku decyzji stron co do osoby arbitra, dokonując zastępczego powołania sąd powszechny bierze pod uwagę kwalifikacje, jakie arbiter powinien mieć stosownie do porozumienia stron oraz okoliczności zapewniające powołanie na arbitra osoby niezależnej i bezstronnej.

Podsumowując, moment wyboru liczby arbitrów, jak również wskazanie określonej osoby do roli arbitra jest jednym z najistotniejszych etapów postępowania arbitrażowego. Zwykło się nawet mawiać, że postępowanie arbitrażowe rozstrzyga się z chwilą wyboru arbitra. Osobiście nie podzielam w pełni tego poglądu, niemniej uprawnienie do wyboru osoby, która będzie uczestniczyła w procesie dokonania rozstrzygnięcia sporu jest uprawnieniem niezwykle ważnym i stanowi jeden z kluczowych elementów dających przewagę postępowaniu arbitrażowemu nad postępowaniem przed sądem powszechnym.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Piszemy o zaletach arbitrażu i przewagach ADR-ów nad postępowaniami sądowymi. Omawiamy podstawowe instytucje stosowane w arbitrażu, a nieznane postępowaniom sądowym. Wskazujemy potencjalne problemy w relacji arbitraż - sąd powszechny. Śledzimy i komentujemy bieżące aktywności legislacyjne dotyczące ADR-ów. Zachęcamy do korzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zapraszamy do dyskusji.

O autorach
Archiwum
2017
Tagi
Polecane strony

W tym miejscu gromadzimy linki do ważnych instytucji oraz innych ciekawych stron związanych z tematyką alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów. Zobacz

Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję